شهرستان پلدختر یکی از شهرستانهای استان لرستان است که در جنوب این استان قرار گرفته‌است. این شهرستان دارای آب و هوای معتدل در زمستان و گرم در تابستان است. جاده سراسری تهران به خوزستان از این منطقه می‌گذرد و رودخانه دائمی کشکان نیز از دره‌های تنگ کوههای زاگرس منطقه عبور می‌کند. کار مردم منطقه بیشتر کشاورزی است.

مرکز این شهرستان شهر پلدختر است. شهرستان پل دختر در حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوب باختری شهرستان خرم آباد واقع شده و شهرستان مرزی بین استان‌های لرستان و ایلام است. محدوده این شهرستان قبلا از توابع بخش ملاوی خرم آباد بود، اما در حال حاضر خود به یک شهرستان تبدیل شده و مرکز آن شهر پل دختر است. پل دختر حدود ۴۹ کیلومتر با شهرستان دره شهر از استان ایلام فاصله دارد.

نام این شهر ظاهرا از نام پل بزرگ و محکمی که از روزگار ساسانیان به جا مانده گرفته شده‌است. هم اکنون ستونهای تخریب شده از این پل که بر روی رودخانه زده شده قابل رویت بوده و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن رد می‌شود همچنان پا بر جاست. مرکز شهرستان پل دختر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۶۶۰ متری از سطح دریا قرار دارد.

آب و هوای آن نسبتا گرم و نیمه خشک است و بیش ترین درجه گرما ۴۵ درجه، کمترین دما ۱۵- درجه و مقدار بارش سالانه بطور متوسط ۴۵۰ میلیمتر است. شهرستان پل دختر از شمال و خاور به شهرستان خرم آباد، از شمال و شمال باختری به شهرستان کوهدشت، از جنوب به استان‌های خوزستان و ایلام محدود می‌باشد. راه اصلی خرم آباد ـ اندیمشک از شهرستان پل دختر می‌گذرد. از این شهرستان به سوی شمال تا خرم آباد حدود ۱۱۰ کیلومتر و به سوی جنوب خاوری تا اندیمشک حدود ۱۰۲ کیلومتر فاصله‌است.

کشاورزی در این منطقه رواج نسبتا خوبی دارد و آب مورد نیاز برای آن از رودخانه‌ها و چاه‌ها تامین می‌شود. محصولات کشاورزی این منطقه عبارتند از: خیار، انجیر، گندم، جو، بنشن، تره بار و برنج. اقتصاد پل دختر بر پایه کشاورزی، دام‌داری و صنایع استوار است. فرآورده‌های کشاورزی این استان همراه با فراورده‌های دامی و لبنی جزو صادرات این شهرستان است.

صنایع کارخانه‌ای پل دختر، بیش‌تر؛صنایع‌ساختمانی‌است که مصالح‌ساختمانی‌تولید شده آن نیز به دیگر شهرستان‌ها صادر می‌شود.

تالابهای بسیار زیبای پلدختر (۱۳ تالاب)، غار مشهور و باستانی کلماکره، پل‌کلهر یا «مملو»، گورستان چشمک و مقبره حیات‌الغیب از مهم‌ترین مکان‌های دیدنی و تاریخی شهرستان پلدختر به شمار می‌آیند.

آبشار افرينه

آبشار افرينه در كنار روستايي به همين نام در مسير جاده بين المللي  خرم آباد به انديمشك قرار دارد . آين آبشار زيبا در فصل بهار وتابستان علاقه مندان وگردشگران زيادي را به خود جلب مي كند.

غار كوگان

اين غار شگفت انگيز و زيبادر شهرستان پلدختر واقع شده است. ورودي غار بصورت چهار گوش در اندازه 50/2 * 20/2 متر است و به سمت شمال باز مي شود غار شامل دو طبقه مي باشد طبقه اول چهار اتاق و فضاهاي مرتبط به هم تشكيل شده است . طبقه دوم غار حدوداً 40*3 متر بالاتر از كف قسمت اول غار است . اين غارداراي اطاقهايي جهت استفاده بوده و نمونه اي ازمعماري صخره اي اشكاني است علاوه برآن اثر مذكوربه آيين مهر نسبت داده شده  مساحت كلي فضاهاي تعبيه شده در اين غار دست ساز حدود 281 متر مربع است . از نكات قابل تأمل  در اين غار مخازن آب در داخل اتاقهاست.اين غار مربوط به دوره اشكاني (پارتي )و به شماره 2660 در فهرست آثارملي ايران به ثبت رسيده است.

كاروا نسراي چمشك

اين بنا  در منطقه چمشك از توابع شهرستان پلدختر  ودر مسير راه باستاني شاپور خواست به خوزستان قرار گرفته است .شكل اصلي بنا به صورت چهار ضلعي و ارتفاع آن به 5 متر مي رسد طول و عرض با روي اين كاروانسرا 44*48 متر و ورودي آن به سمت جنوب و هلالي شكل است و داراي 12 اتاق و از دو قسمت ساخته شده است كه قسمتي براي سكونت كاروانيان و قسمتي ديگر جهت نگهداري چهارپايان مورد استفاده قرار گرفته است مصالح مورد استفاده  در اين بنا سنگ ،گچ وملات مي باشد  ناودانهاي آن همه از سنگ وداراي بارويي با كنگره هاي نيم دايره تزئيني است.  اين كاروانسرا دومين منزل از خرم آباد به خوزستان است كه پس از آن كاروانسراهاي قلعه نصير ، اوسر ، ميشوند ، چارتا و قلعه رزه ، واقع شده اند . بناي مذكور مربوط به دوره صفويه  مي باشد(شاه عباس اول ) وبه شماره 2119 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

مقبره خليل اكبر بر روي تپه اي طبيعي قرارداد اهالي آنرا خليل كر نيز مي گويند. نام صاحب مقبره  سازنده و باني آن بر چهار چوب در قديمي به طور برجسته كنده شده است كه قطعات آن از يكديگر جدا شده اند. با اين وجود بعضي از صاحب نظران بر اين باورند كه خليل اكبر يكي از پيشوايان مذهبي است كه او را بابا گفته اند. بناي مقبره خليل اكبر داراي يك گنبد خانه با پلان مربع و يك ورودي الحاقي در قسمت شرقي آن است گنبد بر روي هشت طاق  به شكل مخروطي  با ارتفاع 10متر به صورت دو جداره و از آجر ساخته شده است . مصالح بنا قلوه سنگهاي طبيعي است  كه به وفور در منطقه يافت ميشود و همراه با ملاط گچ استفاده شده است . روي گنبد از آستري گچي پوشيده شده است اين بنا در شهرستان پلدختر قرار دارد.

مقبره حيات الغيب
 
 اين مقابر در كنار رودخانه كشكان  و جاده خرم آباد -انديمشك  در بخش معمولان  شهرستان پلدختر واقع شده اند. بناهاي مذكور  در جوار هم و برروي تپه اي مشرف به  روستا ي قالبي قرار دارند كه يكي بزرگتر (‌حيات الغيب:محمد بن احمدرضي الدين از اعقاب امام موسي كاظم(ع) ) و ديگري  كوچكتر ( گنبد الياس:شهاب الدين الياس  لنبكي از حكمرانان لركوچك ) است . پلان مقبره حيات الغيب بصورت  مستطيل و معماري آن از يك ورودي ( كفش كن ) و مقبره با پلان مربع كه گنبدي به سبك نار دو پوسته بر پايه اي مدور كوتاه بر روي آن قرار گرفته است . سطح مقبره 25* 6 × 6و5/4 ×5/4 متر است . در ديوار  جنوبي محرابي به بلنداي 2×1 متر با گچبري ساده بر حاشيه آن ساخته شده است گنبد مقبره قديمي تر از ديگر قسمتهاست . بر بالاي فضاي داخلي مقبره نقاشيهايي با نقش كبوتر وچند گچبري ديگربه شكل گل ديده ميشود. اين بناها مربوط به دوره قاجاريه و به شماره      1922  در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده اند.

 

تالابهاي لرستان

تالابهاي لرستان از جمله جاذبه هاي طبيعي  بويژه در فصل بارندگي  زيباي خاصي به منطقه مي دهد .علاوه بر اين تالابها  مامن وزيستگاهي مناسب براي انواع پرندگان ، آبزيان و پرندگان  بومي ومهاجر مي باشد . در اين ميان هفت تالاب در منطقه آهكي  در شرق  رودخانه كشكان  كبير كوه قرار دارند  همچنين تالاب بيشه دالان  در جنوب شهرستان  بروجرد وتالاب سيلاخور در شمال غربي شهرستان دورود قرار دارد.